Wingspan is een zeer populair spel dat veel prijzen gewonnen heeft, maar er zijn ook veel mensen die helemaal niets begrijpen van de hype rond dit spel. Ben jij benieuwd waar wij en jijzelf in dit spectrum vallen? Lees dan verder!

De vogelkaarten worden geschud en er worden drie in het midden opengelegd. De bonuskaarten worden ook geschud en in het midden gelegd. Er worden voor elk spel vier unieke doelen getrokken en op de vier vakjes van de rondeteller gelegd. De eieren en voedselfiches worden ook in het midden gelegd. Daarna worden de vijf voedseldobbelstenen in het vogelhuisje geworpen.

Elke speler krijgt een groot bord voor zich met de vier mogelijke acties en 8 actiestenen in zijn kleur. Elke speler krijgt vervolgens vijf vogelkaarten en vijf verschillende voedselfiches. Hiervan mogen ze in totaal vijf houden, dus je kunt kiezen om meer kaarten te houden en dan met minder voedsel te beginnen of vice versa. Daarnaast krijgt elke speler 2 bonuskaarten waarvan ze er maar eentje mogen houden, dus dit maakt de keuzes nog lastiger.

Elke keer als je aan de beurt bent, kies je één van de vier beschikbare acties op jouw spelersbord door een actiesteen in de juiste rij op het eerste vrije vakje te plaatsen. Van boven naar beneden zijn dat de volgende acties:

• Speel een vogelkaart uit jouw hand op jouw spelersbord. Je moet daarbij de voedselkosten van deze vogel betalen en je moet hem in de juiste omgeving plaatsen (bos, veld, water). De vogel wordt in de eerste vrije kolom in de betreffende omgeving geplaatst. Eventuele eieren die bovenaan deze kolom staan, moeten ook betaald worden om de vogel te kunnen plaatsen.
• Neem voedsel (bos). Pak het op het eerste vrije vakje aangegeven aantal voedseldobbelstenen uit het vogelhuisje en leg de overeenkomstige voedselfiches in jouw voorraad. Sommige vakjes staan je toe om een extra voedseldobbelsteen te pakken als je een kaart aflegt. Als er in het vogelhuisje geen voedseldobbelstenen meer zijn, of als op de resterende voedseldobbelstenen in het vogelhuisje dezelfde soort voedsel staat, dan mag je alle dobbelstenen opnieuw gooien voordat je een dobbelsteen pakt.
• Leg eieren (veld). Neem het op het eerste vrije vakje aangegeven aantal eieren uit de voorraad en leg deze naar keuze op jouw vogels. Op elke vogel staat aangegeven hoeveel eieren op deze vogel mogen liggen. Sommige vakjes staan je toe om een extra ei te plaatsen als je een voedselfiche aflegt.
• Neem vogelkaarten (water). Neem het op het eerste vrije vakje aangegeven aantal vogelkaarten. Per kaart mag je kiezen uit één van de drie open vogelkaarten of een kaart van de dichte stapel. Sommige vakjes staan je toe om een extra vogelkaart te pakken als je een ei aflegt

Na het uitvoeren van de gekozen actie, beweeg je jouw geplaatste actiesteen naar links in de rij en mag je elke vogel die je passeert activeren als deze een bruine vaardigheid heeft. Dit geeft je allerlei bonussen en extra acties die je vooruit kunnen helpen. Zo zijn er bijvoorbeeld vogels die je extra voedsel geven en vogels die op andere vogels jagen.

Er zijn ook vogels die je een eenmalige actie laten uitvoeren als je ze plaatst (bijvoorbeeld je een extra bonuskaart laten trekken) en vogels die je een actie laten uitvoeren als een andere speler iets doet (bijvoorbeeld dat je een ei mag leggen op één van jouw vogels als een tegenstander de 'leg eieren actie' kiest). Als je de Europa uitbreiding hebt, dan zijn er ook vogels die iets speciaals doen aan het einde van elke ronde.

Het einde van de ronde wordt ingeluid als iedereen al zijn actiestenen heeft geplaatst. Dan wordt het doel van deze ronde gewaardeerd en scoort iedereen een bonus, afhankelijk van hoe goed hij en de andere spelers hebben voldaan aan dit doel. Zo kun je bijvoorbeeld bonuspunten krijgen als jij de meeste vogels in het bos hebt, vogels die een bepaald soort nest maken, etc. Jouw verkregen bonuspunten markeer je met één van jouw actiestenen, dus in de volgende ronde heb je één actiesteen minder om acties mee uit te voeren. Daar staat tegenover dat je steeds meer vogels hebt die je kunt activeren.

Na vier ronden is het spel afgelopen en volgt de eindtelling. Je telt de punten op die op jouw vogels staan en die je bij de doelen verdiend hebt. Daarna controleer je hoeveel bonuspunten je krijgt met jouw bonuskaart(en). Tenslotte krijg je nog één punt voor elk ei en elk voedselfiche op jouw vogels en voor elke kaart onder jouw vogels. De speler met de die de meeste punten heeft verdiend, is de winnaar.

Matthias had al vaker aangegeven dat hij dacht dat we Jaipur wel een leuk spelletje zouden vinden, maar helaas kan dit maar met twee spelers. Hij had echter ook het spelletje Pearls, dat er wel wat op lijkt en met meer spelers gespeeld kan worden. Zodra we een kwartiertje de tijd hadden, hebben we dit meteen maar eens uitgeprobeerd.

PEARLS

De kaarten worden geschud en elke speler krijgt zes handkaarten. De overige kaarten vormen een trekstapel in het midden van de tafel. Zes kaarten van de stapel worden in een rij opengelegd. Dit is het aanbod. De halskettingen worden op waarde gesorteerd klaargelegd. Het spel kan nu beginnen.

In jouw beurt moet je kiezen of je nieuwe kaarten neemt of kaarten uit je hand aflegt op je puntenstapel.

Als je kaarten neemt, dan pak je alle kaarten van één kleur uit het aanbod en voeg je deze toe aan je hand. Je moet hierbij echter opletten dat je nooit meer dan tien handkaarten mag hebben. Als je door het nemen van kaarten deze limiet zou overschrijden, moet je dus een andere kleur kiezen (of kaarten afleggen). Nadat je de kaarten aan je hand hebt toegevoegd, vul je het aanbod weer aan tot zes kaarten.

Als je kiest om handkaarten af te leggen, dan speel je een aantal kaarten van dezelfde kleur en eventuele jokers uit je hand open op tafel om ze aan je medespelers te laten zien en legt ze vervolgens gedekt op je puntenstapel. Leg je precies zoveel kaarten af als het getal op één van de halskettingen, dan voeg je deze halsketting eveneens toe aan je puntenstapel.

Het spel houdt op als de trekstapel leeg is of er geen halskettingkaarten meer zijn. Iedereen krijgt nu nog één laatste beurt om handkaarten af te leggen op zijn/haar trekstapel en telt daarna de waarden van de kaarten in zijn puntenlstapel bij elkaar op. De waarde van jouw overgebleven handkaarten trek je vervolgens van dit totaal af. Degene die op deze wijze de hoogste eindscore weet te halen, is de winnaar!

JAIPUR

Nadat we allemaal Pearls gespeeld hadden, was Matthias toch echt benieuwd wat we dan van Jaipur vonden. Vanwege een aantal vrije dagen waren er ineens ook een aantal mogelijkheden om 2-speler spellen te spelen, dus dat kwam goed uit.

Er worden drie kameelkaarten open tussen de spelers gelegd, dit is de markt. De rest van de kaarten wordt geschud en als trekstapel tussen de spelers gelegd. De markt wordt dan vanaf de trekstapel aangevuld tot vijf kaarten. De goederenfiches worden per kleur op aflopende waarde gesorteerd en naast de trekstapel neergelgd. De bonusfiches worden gesorteerd per niveau en de drie resulterende stapels worden geschud. De kameelfiche en de zegels van uitmuntendheid worden daarnaast gelegd. Tenslotte trekt elke speler vijf kaarten en legt eventuele kameelkaarten uit zijn hand open voor zich neer. Dit is de kudde van de speler.

In jouw beurt moet je kiezen of je kaarten neemt of kaarten verkoopt.

Als je kiest om kaarten nemen, dan heb je drie opties. Je kunt één kaart van de markt in je hand nemen en dan wordt de markt aangevuld van de trekstapel. Je kunt ook meerdere kaarten van de markt ruilen met kaarten uit je hand en/of kamelen uit je kudde. Tenslotte kun je ervoor kiezen om alle kameelkaarten uit de markt toe te voegen aan jouw kudde. De markt wordt in dat geval aangevuld vanaf de trekstapel. Je mag nooit meer dan zeven kaarten in je hand hebben aan het einde van je beurt. Kaarten in jouw kudde tellen daarbij niet mee.

Als je kaarten gaat verkopen, kies je één goederentype en leg je daarvan zoveel kaarten als je wilt op de aflegstapel. Voor elke kaart die je aflegt, krijg je een goederenfiche in dezelfde kleur. Als je voldoende kaarten verkoopt voor een bonusfiche (3, 4 of 5), krijg je ook het bovenste bonusfiche van de betreffende stapel en kijk je in het geheim hoeveel punten deze oplevert. Als diamant, goud en zilver verkoopt, moet je altijd minstens twee kaarten afleggen.

Het spel gaat zo door totdat drie van de zes goederenfiches op zijn of er niet genoeg kaarten meer in de trekstapel zitten om de markt tot vijf kaarten aan te vullen. Op dat moment volgt meteen de telling. De speler met de grootste kudde ontvangt allereerst het kamelenfiche dat vijf punten waard is. Daarna tellen beide spelers de waarde van al hun goederen- en bonusfiches op en wordt bepalen wie de rijkste handelaar is. De rijkste handelaar krijgt een zegel van uitmuntendheid. Als niemand nu twee zegels heeft, wordt het spel weer klaargelegd voor een nieuwe ronde, anders is de speler met twee zegels de winnaar.

Mariposas is het nieuwe spel van Elizabeth Hargrave, de auteur van Wingspan. In het spel volgen de spelers verschillende generaties Monarchvlinders op hun reis vanuit Mexico naar de Verenigde Staten en weer terug naar Mexico.

Het speelbord wordt in het midden van de tafel gelegd. Elke speler neemt de vlinders en scoresteen in een kleur naar keuze en legt één vlinder van de 1e generatie op het bord in Michoacan. Voor elk seizoen wordt willkeurig één seizoenskaart gesloten op het bord gelegd. De lentekaart wordt opengedraaid, zodat de spelers kunnen zien waar ze dit seizoen punten voor krijgen. Op de dichte zomerkaart wordt voor elke speler een vlinder van de 2e generatie gelegd en op de herfstkaart twee vlinders van de derde generatie. Elke speler krijgt daarna twee actiekaarten.

De tussenstopfiches worden geschud en willekeurig gedekt op alle steden op het bord gelegd. De levenscycluskaarten worden op het tussenstopbord gelegd en er worden drie willekeurige levenscyclusvaardigheidstegels naast de kaarten op het bord gelegd. Hierdoor weten de spelers welke bonus ze kunnen verdienen door de vier verschillende levenscycluskaarten van één kleur te verzamelen. De bonusverplaatskaarten worden per soort naast dit bord gelegd.

In jouw beurt leg je telkens één actiekaart uit jouw hand open voor je op tafel en voer je de actie uit. De meeste actiekaarten geven je de mogelijkheid om één of meer van jouw vlinders, één of meer velden te verplaatsen. Er zijn ook actiekaarten die ervoor zorgen dat je een eerder gespeelde actiekaart van jezelf of anderen nogmaals kunt gebruiken.

Het veld waar jouw vlinder landt, bepaalt wat je voor deze verplaatsing krijgt. Als je op een bloemveld landt, dan krijg je het overeenkomstige bloemfiche. Als je op een stad landt, dan krijg je de bonus die op het tussenstopfiche van deze stad afgebeeld is (meestal een levenscycluskaart). Als je de eerste bent die een stad bezoekt, krijg je een willekeurig bloemfiche. Daarna kun je een nieuwe vlinder laten uitkomen als je op een veld naast een zijdeplant staat. Je levert dan de benodigde bloemfiches in en plaatst een vlinder van de volgende generatie op de net gelande vlinder. Aan het eind van jouw beurt vul je je hand weer aan tot twee actiekaarten en is de volgende speler aan de beurt.

Tijdens het spel ga je dus meerdere generaties vlinders laten uitkomen. De eerste keer dat je een vlinder van de 2e generatie krijgt, pak je deze van de zomerkaart, de eerste twee vlinders van de 3e generatie komen van de herfstkaart. Als alle vlinders van een kaart zijn genomen, wordt de kaart opengedraaid en kunnen de spelers alvast zien hoe je in dat seizoen punten verdient. Aan het einde van de lente legt elke speler gratis een 2e generatie vlinder op het bord als ze nog niet alle 2e generatie vlinders uit hebben laten komen en sterven de vlinders van de 1e generatie uit. Aan het einde van de zomer gebeurt dit met een vlinder van de 3e generatie, waarna de vlinders van de 2e generatie uitsterven.

Je kunt tijdens het spel punten verzamelen door te voldoen aan de doelen op de seizoenskaarten. Deze laten je meestal verder landinwaarts reizen met jouw vlinders om punten te verdienen. Verzamelde levencycluskaarten leveren ook een punt op (en eventueel meer via de verdiende bonus als je de set compleet hebt). Aan het eind van het spel kun je tevens veel punten verdienen door jouw vlinders van de 4e generatie terug te laten keren naar Michoacan om te overwinteren. Degene met de meeste punten aan het einde van het spel is de winnaar.

Met het lengen van de dagen en het mooie weer van de laatste tijd, krijg je helemaal zin om er lekker op uit te gaan in de natuur. In Parks ga je met je metgezel op trektocht door de nationale parken van Amerika en probeer je fijne herinneringen te creëren.

Het bord wordt tussen de spelers op tafel gelegd en daarnaast worden de twee bakjes met de fiches geplaatst. De geschudde trekstapels van de parkkaarten en uitrustingskaarten wordt op het bord geplaatst en er worden van elk drie kaarten opengedraaid. Elke speler ontvangt twee jaarkaarten en kiest hieruit voor welk geheim doel hij gaat. Tevens krijgt iedereen één veldfleskaart toebedeeld van de bijbehorende trekstapel die je een speciale actiemogelijkheid geeft als je later in het spel water ontvangt. Daarna wordt het pad opgebouwd uit de starttegel, eindtegel en daar tussenin verschillende andere padtegels. De spelers zetten hun twee wandelaars vervolgens op de begintegel. Als laatste wordt de bovenste seizoenskaart opengedraaid. Hierop zie je het patroon waarop zon- en waterfiches op het pad gelegd moeten worden en welke speciale regels er voor dit seizoen gelden.

In jouw beurt zet je één van jouw wandelaars vooruit op het pad en voer je de actie uit op de padtegel waar jouw wandelaar stopt. Als er nog een zon- of waterfiche op de padtegel ligt, krijg je deze ook. De meeste padtegels geven je simpelweg één of twee fiches (boom, berg, water of zon), maar op anderen kun je een foto maken, een nieuwe veldvles krijgen, een fiche ruilen voor een jokerfiche, fiches ruilen voor andere fiches, betalen om de actie bij een andere wandelaar uit te voeren, enz.

In principe mag je zelf kiezen hoe ver jouw wandelaar gaat, maar je mag nooit meer achteruit gaan. Als je dus langzamer vooruit gaat, dan kun je dus meer acties uitvoeren, maar als je ooit als enige wandelaar nog op het pad staat, dan moet je met deze laatste wandelaar direct naar de eindtegel gaan. Tevens kan jouw wandelaar alleen naar een lege padtegel wandelen, tenzij je jouw kampvuur dooft. Als één van jouw wandelaars echter op de eindtegel stopt, dan wordt jouw kampvuur weer actief en kan jouw overgebleven wandelaar (nogmaals) naast een andere wandelaar gaan staan.

Een wandelaar die op de eindtegel stopt, mag kiezen of hij een een parkkaart reserveert, zonfiches uitgeeft om een uitrustingskaart te kopen voor een permanent voordeel of een parkkaart koopt met de verkregen fiches. Als je een parkkaart koopt, dan krijg je de daarop afgebeelde punten aan het einde van het spel en telt deze kaart eventueel mee voor de geheime opdracht op jouw jaarkaart. Alle gepakte of gekochte kaarten worden direct weer aangevuld.

Als alle wandelaars op de eindtegel staan, dan eindigt de ronde. De speler die het laatst een foto gemaakt heeft, mag er nog eentje maken. Alle gebruikte veldfleskaarten worden geleegd, zodat deze de volgende ronde weer gebruikt kunnen worden en de wandelaars worden weer op de begintegel gezet. Het pad wordt nu opnieuw opgebouwd met de eerder gebruikte tegels, aangevuld met één willekeurige nieuwe padtegel. Vervolgens wordt een nieuwe seizoenskaart opengedraad en wordt het daarop afgebeelde nieuwe weerpatroon op de padtegels gelegd. Tevens leest iedereen welke speciale regel voor het seizoen geldt en wordt een nieuwe ronde gespeeld.

Na vier ronden eindigt het spel en telt iedereen de punten op zijn gekochte parkkaarten, voegt daar één punt aan toe voor elk van zijn genomen foto's en kijkt of hij de bonuspunten krijgt voor de geheime opdracht op zijn jaarkaart. De startspeler tegel is ook nog één punt waard. De speler die de meeste punten verdiend heeft, heeft de meest interessante wandelingen uitgevoerd en is dus de winnaar van het spel.

Na de drukke tijd voor en na de kerstvakantie was het tijd om weer eens een spelletje uit te proberen. Toevallig hadden we net Aqualin binnengekregen, dus dat was meteen een goede kandidaat!

Twee spelers nemen het tegen elkaar op om het rif te vullen met kleurrijke zeebewoners. De ene speler probeert groepen te maken van dezelfde kleur, de ander groepen van dezelfde diersoort.

Het speelbord wordt tussen de spelers gelegd en de stenen worden gedekt geschud en naast het speelbord gelegd. Er worden zes stenen opengedraaid, deze vormen het gemeenschappelijke aanbod.

Als je aan de beurt bent mag je eerst een zeebewoner op het rif verplaatsen. Deze mag dan in zijn rij of kolom maximaal zover worden verschoven tot hij een ander dier of de rand van het bord tegenkomt. Daarna moet je een nieuwe zeebewoner op een leeg veld naar keuze zetten. Tenslotte vul je het aanbod aan door een nieuwe steen uit de voorraad te trekken. Nu is de ander aan de beurt om hetzelfde te doen. Als alle zeebewoners een plekje op het rif hebben gekregen, eindigt het spel. De spelers tellen hoeveel punten ze krijgen voor de door hun gevormde groepen en degene met de meeste punten is de winnaar.

Het is bijna een jaar geleden dat onze eerste Games@Work verscheen. In het afgelopen jaar hebben we met veel plezier een aantal spellen geprobeerd om er daarna een stukje over te schrijven en onze mening te delen. Maar welke spellen waren nu onze favorieten van het jaar? In deze column geven we daar antwoord op.

Als jullie nog suggesties hebben voor welke spellen we in de toekomst in onze column kunnen behandelen, horen we dat graag - laat je reactie achter onder dit blog.

We wensen jullie fijne kerstdagen en een gelukkig en gezond nieuwjaar!

~ Matthias, Gerwi, Martha & Yvette

Vorig jaar op Essen was Nova Luna een spelletje wat me leuk leek om eens te proberen. Het zag er leuk uit, het is een Rosenberg en het is een puzzeltje, allemaal zaken die mijn interesse wisten te wekken. Gelukkig lukte het ook om het spel te proberen en we hebben het na de demo ook meteen aangeschaft, want het bleek erg vermakelijk. Nadat we het ook een keertje met Yvette hadden gespeeld, vonden we het allebei tijd om deze titel ook eens met Matthias te proberen...

Aan het begin van het spel worden de tegels geschud en op gedekte stapels gelegd. Het bord wordt in het midden gelegd en de maan wordt op de beginpositie gezet. Vervolgens worden rondom het bord tegels open neergelegd en zetten de spelers één van hun schijfjes op het maanspoor bij de maan. De overige schijfjes vormen de voorraad van de speler.

De speler die achteraan op het maanspoor staat (of bovenop ligt als er meerdere schijfjes op dezelfde plek liggen), is altijd aan de beurt. In jouw beurt pak je één van de drie volgende tegels vanaf de maan en zet je jouw steen op het maanspoor zoveel plaatsen vooruit als het getal op de tegel, waardoor andere mensen zeer waarschijnlijk hierna eerst weer aan de beurt zijn. Als er in jouw beurt nog maar twee of minder open tegels om het bord liggen, mag je ervoor kiezen om eerst de tegels aan te vullen met nieuwe tegels van de stapels voordat je een tegel kiest.

Je legt de gekozen tegel vervolgens voor je neer, waarbij deze orthogonaal moet grenzen aan jouw eerder geplaatste tegels. Daarna kijk je of je opdrachten op jouw tegels voltooid hebt. De opdrachten op een tegel worden weergegeven in de vorm van een cirkeltje met gekleurde stippen. Elke stip geeft aan welke kleur tegel je orthogonaal naast deze tegel moet plaatsen om de opdracht (deels) te vervullen. Als een tegel bijvoorbeeld een opdracht met 1 blauwe, 1 gele en 1 rode stip heeft, dan moet je direct naast deze tegel 1 blauwe, 1 gele en 1 rode tegel plaatsen om deze opdracht te vervullen. Als er meerdere stippen in dezelfde kleur in een opdracht staan, dan moet je (een reeks van) tegels in de juiste kleur aan één of meerdere zijdes leggen om de opdracht (deels) te vervullen. Zo kun je bijvoorbeeld een opdracht met 3 blauwe stippen vervullen door aan drie verschillende kanten een blauwe tegel te leggen, maar ook door een blauwe tegel aan één kant en een aaneengesloten reeks van 2 blauwe tegels aan een andere kant te leggen of zelfs een reeks van 3 blauwe aaneengesloten tegels aan één kant te leggen.

Als je slim puzzelt, dan kun je zelfs meerdere opdrachten in één keer vervullen. Dat is belangrijk, want elke keer dat je een opdracht vervult, plaats je één van jouw schijfjes op de opdracht om hem af te dekken en de winnaar van het spel is degene die als eerste al zijn schijfjes geplaatst heeft.

Nova Luna heeft ook een solovariant. Je verdeelt daarbij jouw schijfjes in een stapel van acht en een stapel van dertien voor de twee verschillende fases.

Er worden tegels om het bord gelegd zoals in het spel voor meer spelers. In de eerste fase probeer je met behulp van de tegels om het bord zo snel mogelijk alle acht de schijfjes uit je eerste stapel te plaatsen. De regels voor het pakken en plaatsen zijn ongewijzigd. Als je alle acht schijfjes geplaatst hebt, tel je de getallen op de geplaatste tegels op en noteer je dit getal. Als je niet alle schijfjes hebt kunnen plaatsen, tel je tien op bij dit getal per overgebleven schijfje.

Nu vul je de tegels om het bord weer aan en begint de tweede fase. Je neemt weer tegels en probeert de rest van jouw schijfjes te plaatsen. Het spel eindigt nu als je alle schijfjes geplaatst hebt of de tegels op zijn. Je telt nu wederom de getallen op de in deze fase geplaatste tegels op (eventueel verhoogd met tien per overgebleven schijfje) en telt daarbij het getal uit de eerste fase op. Als je onder de honderd blijft, dan win je het spel.

~ Matthias, Martha & Yvette

The Castles of Burgundy staat al jarenlang bekend als een klassieker onder de spellenliefhebbers en er zijn zowel een kaartspelversie als een dobbelversie van verschenen. Toch werd ineens The Castles of Tuscany aangekondigd en werd gesuggereerd dat dit spel gebaseerd was op zijn illustere voorganger. Aan ons om te ontdekken of dat daadwerkelijk zo is en of het ook echt iets nieuws toevoegt.

Iedereen krijgt in dit spel een spelersbordje en 3 regioborden die naar keuze aan elkaar worden gelegd tot één regio. Iedereen plaatst vervolgens zijn startkasteel op één van de donkergroene velden in de eigen regio. Daarnaast ontvangt iedereen zijn eigen setje regiotegels die in 3 stapels van 7 stuks op de velden van zijn spelerbordje worden gelegd. De 2 puntentellingsfiches van elke speler worden op veld 0 van het groene en rode puntenspoor gelegd. Elke speler begint het spel met 5 regiokaarten en een bonustegel naar keuze die hem een permanent voordeel oplevert (hierover later meer). Al het andere algemene speelmateriaal wordt in het midden neergelegd en er worden 8 regiotegels open gedraaid in een display.

Als je aan de beurt bent, mag je één van deze drie acties uitvoeren:

• Twee nieuwe regiokaarten trekken. Als je één of meer bonustegels hebt voor regiokaarten, dan trek je extra kaarten.
• Een regiotegel uit de display pakken en deze op jouw spelersbord plaatsen. Je hebt maar ruimte voor één regiotegel, tenzij je één of meerdere bonustegels hebt voor extra ruimte. De regiotegel die je wegpakt uit de display wordt vervangen door de bovenste regiotegel van jouw meest linkse persoonlijke stapel op jouw spelersbord. Als dit de eerste keer is dat de betreffende stapel bij een speler leegraakt, dan volgt een telling aan het einde van deze ronde.
• Een regiotegel van jouw spelersbord in jouw regio plaatsen. Je moet 2 regiokaarten betalen in de kleur van de regiotegel en deze vervolgens op een gelijkgekleurd veld in jouw regio plaatsen, naast een al eerder geplaatste regiotegel. Elke kaart die je niet in de juiste kleur kan betalen, mag vervangen worden door 2 andere gelijkgekleurde kaarten of door een arbeider.

Het plaatsen van een regiotegel vormt het hart van het spel, want dit levert zeer belangrijke effecten op die jou verder vooruit helpen in de opbouw van jouw regio. Welk effect is afhankelijk van de kleur/soort van de regiotegel:

• Kasteel. Plaats direct een nieuwe regiotegel vanuit de display in jouw regio, zonder daarvoor te betalen.
• Stad. Kies één van de beschikbare bonustegels en plaats deze bij jouw spelersbord voor een permanent voordeel.
• Herberg. Ontvang een houten jokertegel die je later op een regioveld naar keuze mag plaatsen.
• Boerderij. Ga een aantal velden op het groene spoor vooruit als je nog niet een groene tegel van hetzelfde type in hetzelfde gebied hebt.
• Steengroeve. Ontvang een marmer (of meer als je de juiste bonustegels bezit). Marmer kun je eens per beurt inzetten om een extra actie uit te voeren.
• Dorp. Ontvang een arbeider (of meer als je de juiste bonustegels bezit). Arbeiders kun je dus inzetten als vervanging voor een regiokaart in de juiste kleur.
• Klooster. Ontvang direct 3 regiokaarten.
• Wagen. Trek een bonuskaart (of meer als je de juiste bonustegels bezit). Op bonuskaarten staat een willekeurig voordeel en/of punten afgebeeld die je ontvangt.

Het plaatsen van een regiotegel is tevens waarmee je de bulk van jouw punten verdient. Als je namelijk een gelijkgekleurd gebied in jouw regio helemaal volbouwt met regiotegels, dan ga je 1, 3 of 6 punten vooruit op het groene puntenspoor (afhankelijk van of dit gebied 1, 2 of 3 velden groot is). Tevens ga je nog verder vooruit op het groene puntenspoor als jij als eerste alle gebieden van dezelfde kleur in jouw regio bebouwd hebt. Deze bonus wordt daarna verlaagd voor de andere spelers en verdwijnt helemaal nadat de verlaagde bonus door iemand is verdiend. Hoe eerder je deze verhogingen op het groene puntenspoor voor elkaar krijgt, hoe beter. Je krijgt namelijk in elk van de drie telronden de actuele punten op het groene puntenspoor bijgeschreven op jouw rode puntenspoor en jouw groene puntenspoor wordt daarna niet teruggezet op 0.

Na de derde telling volgt nog een kleine telling waarbij iedereen nog een punt krijgt voor overgebleven regiotegels, jokertegels, marmer, arbeiders en elke 3 kaarten in zijn hand. Wie dan de meeste punten op het rode puntenspoor verzameld heeft, wordt uitgeroepen tot de machtigste persoon van Toscane.

~ Matthias, Martha & Yvette

Bijna drie jaar geleden kregen we pallets vol van een nieuw, populair (en zeer zwaar) spel: Gloomhaven. In dit spel ga je als avonturiers op onderzoek om te ontdekken wat er speelt en je karakter te ontwikkelen. Tijdens het spel maak je permanente aanpassingen naar aanleiding van gemaakte keuzes en de afloop van missies. Hoewel dit me erg aanspreekt, heb ik nooit de sprong gewaagd om zelf een exemplaar aan te schaffen. Ergens twijfelde ik of we ooit zo'n groot en intimiderend spel zouden (kunnen) uitspelen...

Eerder dit jaar verscheen echter de eenvoudiger opgezette prequel: Jaws of the Lion. Dit spel speelt zich af voor de gebeurtenissen van Gloomhaven en is veel laagdrempeliger. Vijf tutorialscenario's leren je namelijk stap-voor-stap de regels, waarna je naar hartenlust verder op avontuur kunt in de overige missies. Dit leek me dan ook een prima moment om toch eens in de wereld van Gloomhaven te duiken. Matthias had dat echter ook al bedacht, dus voordat ik überhaupt het spel aan kon schaffen, kreeg ik hem voor mijn verjaardag!

Sindsdien ben ik, samen met manlief, in de huid gekropen van twee huurlingen uit de Jaws of the Lion groep om mysterieuze verdwijningen in Gloomhaven te onderzoeken... Als Hatchet en Demolitionist nemen we het op tegen uiteenlopende vijanden, die het ons soms behoorlijk lastig maken!

Het spel wordt gespeeld in het scenarioboek. Dit boek toont de kaart waarop je het huidige scenario speelt en beschrijft precies wat je deze keer nodig hebt en hoe je alles moet opbouwen. Als je alle monsters, vallen en schatten hebt klaargezet, moet je je karakter nog voorbereiden. Alles wat je nodig hebt voor het spelen van jouw karakter, zoals jouw persoonlijke deck, zit in een doosje en je karakter zelf is een leuke miniatuur. Deze miniatuur zet je op één van de beginvelden en dan kun je beginnen met het lezen van het verhaal en wordt het doel van de missie uitgelegd.

Elke beurt kies je twee kaarten uit je hand om te spelen. Elke kaart heeft een boven- en een onderkant met een verschillende vaardigheid. De bovenkant heeft meestal iets met vechten van doen, de onderkant met bewegen. Van de ene kaart die je hebt gespeeld gebruik je bovenkant, van de andere de onderkant. Je kiest welk van de twee getallen op de kaarten jij deze keer als jouw initiatief wilt laten gelden. Als er monsters op het bord staan, wordt voor hen ook een kaart opengedraaid die het initiatief bepaalt en aangeeft welke acties zij gaan doen. Vervolgens voert iedereen zijn acties uit in volgorde van initiatief. De monsters bewegen naar hun focus (meestal de avonturier die ze het makkelijkst kunnen bereiken) en vallen vaak aan als ze binnen bereik zijn. Je moet je kaarten slim kiezen, want als je ze gebruikt hebt, moet je ze afleggen en krijg je ze pas terug als je jouw karakter laat rusten. Maar ook het initiatiefgetal kan een groot verschil maken, want soms kan de situatie heel erg veranderen door de acties van de anderen...

Rusten is verplicht als het niet meer lukt om twee kaarten te kiezen. Je kunt dan kiezen om een korte of lange rust te nemen. Bij een korte rust schud je je aflegstapel en verlies je één willekeurige kaart voor de rest van het scenario. Daarna kies je weer twee kaarten uit de kaarten die je nu nog over hebt en speel je je beurt zoals gebruikelijk. Bij een lange rust kost je dit je hele beurt, maar krijg je twee levenspunten terug en mag je zelf kiezen welke kaart je dit scenario niet meer kunt gebruiken. Een karakter dat geen twee kaarten meer kan spelen (of al z'n levenspunten kwijt is) is uitgeput en uitgeschakeld voor de rest van het scenario.

Om de missie succesvol te beëindigen moet je telkens de afweging maken over welke kaarten op welk moment handig zijn, niet alleen voor deze ronde, maar ook voor de toekomst. Ook moet je goed met je medespeler overleggen wie wat gaat doen, zodat je elkaar niet in de weg loopt en je handig gebruikt maakt van de sterke punten van alle karakters. Elke missie is een nieuwe puzzel die je met goed samenwerken zult moeten oplossen. Je werk is echter niet zo makkelijk gedaan, want om de vermissingen in Gloomhaven op te lossen, wacht telkens iets nieuws om te onderzoeken...

~ Martha

Het was hoog tijd om weer eens een wat groter spel te spelen, maar het is de laatste tijd zo druk geweest dat daar eigenlijk geen tijd voor was. Dat leidde tot het idee om eens een spel uit de Tiny Epic reeks te spelen, want dat zijn grote spellen in kleine doosjes met een bescheiden speelduur. Toen Tiny Epic Dinosaurs recent binnenkwam, was de keuze dus snel gemaakt.

In dit spel zijn de spelers de leiders van bedrijven die dinosauriërs fokken voor de verkoop aan pretparken. Daar kan veel mee verdiend worden, maar het is natuurlijk niet zonder gevaren en uitdagingen.

Zoals al op het plaatje te zien is, zit er heel veel in het kleine doosje van Tiny Epic Dinosaurs. In het centrum van de tafel worden de actiematten zo neergelegd dat de juiste acties getoond worden voor het aantal deelnemende spelers. Tevens worden er publieke contract- en uitvindingkaarten opengedraaid en worden de dinosauriërs en hekken klaargelegd. Elke speler krijgt daarnaast een eigen mat met daarop de velden van zijn fokkerij en vier ranchers (waarvan één grote) die hem helpen om de fokkerij te runnen. Daarnaast krijgen ze nog een privécontract die alleen zij mogen vervullen.

Elke speelronde begint met de grondstoffen fase. Alle spelers ontvangen planten, vlees en kratten op basis van elk veld in hun fokkerij dat niet bezet is door een dinosaurus. Daarna zullen alle spelers om beurten hun ranchers inzetten op de actievelden in het midden om dinosauriërs te verzamelen, grondstoffen en hekken te verkrijgen, contracten te vervullen en onderzoek uit te voeren. Hierbij mag je op een veld staan dat al bezet wordt door één of meer ranchers van andere spelers, maar dan moet je meer ranchers inzetten. Jouw grote rancher telt hierbij als twee normale ranchers. Als er extra kosten bij het actieveld staan, dan moet je die eerst betalen voordat je de actie mag uitvoeren.

Als je een dinosaurus wilt verzamelen, dan kun je een gokje wagen door er eentje proberen te vangen. Dit levert je altijd een dinosaurus op, maar soms ook gratis een tweede dinosaurus (dit is niet altijd een voordeel) of een gewonde rancher (dit zorgt ervoor dat je deze dinosaurus zeker niet meer deze beurt in jouw fokkerij kunt krijgen om een contract te vervullen). Als je wat meer zekerheid wilt, dan kun je ook het andere actieveld kiezen. Dan moet je echter een krat betalen voor jouw dinosaurus. Verkregen dinosauriërs komen terecht in de wachtruimte van jouw fokkerij.

Alle dino's in jouw fokkerij moeten natuurlijk geplaatst en gevoerd worden. Daarvoor zijn er diverse actievelden die je hekken, extra eten en kratten geven. Tevens kun je met deze actievelden de startspeler worden in de volgende ronde of een dinosaurus direct vanuit jouw wachtruimte in jouw fokkerij plaatsen. Dat kan essentieel zijn om een publiek contract eerder te vervullen dan jouw tegenstanders.

De contracten tonen allemaal een aantal verschillende soorten dinosauriërs en hoeveel punten dit contract oplevert als je deze dinosauriërs uit jouw fokkerij inlevert. Als je een actie gebruikt om een publiek contract te vervullen, dan mag je daarna ook meteen jouw privécontract vervullen als je nog de juiste dinosauriërs over hebt. Naast dat dit je dus belangrijke punten oplevert, zorgt het er ook voor dat je weer meer ruimte in jouw fokkerij hebt en dus meer grondstoffen krijgt in de volgende ronde.

Als je een actie gebruikt om onderzoek te plegen, dan kun je één van de beschikbare uitvindingen verkrijgen. Deze uitvindingen geven je allemaal extra punten, maar ook een speciaal voordeel. Soms is dit in de vorm van een voorwerp, maar vaak ook in de vorm van een unieke dinosaurus die je in jouw fokkerij moet plaatsen voordat je van de voordelen gebruik kunt maken.

Als iedereen al zijn ranchers ingezet heeft, dan krijgen de spelers hun ranchers weer terug en moet iedereen de verzamelde hekken en dinosauriërs uit zijn wachtruimte in zijn fokkerij plaatsen. In een omheind veld mogen alleen dinosauriërs geplaatst worden van dezelfde soort, maar voor unieke dinosauriërs zijn geen omheiningen nodig. Als je niet alle dinosauriërs kunt plaatsen, dan zullen deze uit jouw fokkerij ontsnappen (met alle gevolgen van dien!). Daarna moeten alle dinosauriërs in jouw fokkerij gevoerd worden. Elk van de dinosauriërs heeft daarbij zijn eigen dieet van planten en/of vlees. Kun je een dinosaurus niet te eten geven? Dan zal hij ontsnappen. Als laatste stap zullen alle dinosauriërs die samen in één omheining staan, zich voortplanten. Heb je geen plaats voor de baby? Dan zal deze dus ook ontsnappen.

Ontsnappende dinosauriërs kunnen jouw plan lelijk in de war gooien, want een ontsnappende planteneter sloopt een hek in jouw fokkerij en een ontsnappende vleeseter zal een andere dinosaurus in jouw fokkerij opeten. Als zowel een planteneter als een vleeseter ontsnapt, dan kun je de schade beperkt houden door de ontsnappende vleeseter de planteneter op te laten eten voordat die ontsnapt.

Aan het einde van elke ronde, worden de contracten aangevuld en de uitvindingen ververst. Aan het einde van de vierde ronde, krijgt elke speler een extra privécontract en een extra rancher. Aan het einde van de zesde ronde worden de voltooide contracten van elke speler opgeteld en ontvang je ook nog punten voor jouw overgebleven dinosauriërs. Daarna zal duidelijk zijn wie de meest succesvolle fokkerij heeft gerund.

~ Matthias, Martha & Yvette